Praktische tips voor boven- en onderwaterfotografie
We lezen van alles over lenzen, camera’s, onderwaterhuizen en flitsers. En dan nemen we de geheugenkaart voor je camera dat er standaard bij wordt aangeboden. Want dat zal toch wel goed zijn?
Natuurlijk, daar is meestal niets mis mee. Maar het loont wél om iets verder te kijken. Niet ieder geheugenkaartje is hetzelfde, en zeker bij fotografie — en helemaal onder water — wil je kunnen vertrouwen op je geheugenkaart.
In dit blog deel ik praktische tips over geheugenkaarten voor je camera, waar je op moet letten bij het kopen ervan en wat voor mij in de praktijk goed werkt bij onderwaterfotografie.
Table of contents
- Waarom een goed geheugenkaartje zo belangrijk is
- Soorten geheugenkaarten
- Hoeveel GB heb je nodig?
- Snelheid en prestaties
- Welke snelheid heb je nodig?
- Wat betekent wat op zo’n geheugenkaartje?
- Levensduur en betrouwbaarheid
- Workflow en kaartbeheer
- Speciaal voor onderwaterfotografie
- Conclusion
Waarom een goed geheugenkaartje zo belangrijk is
Een geheugenkaart is het hart van je digitale workflow. Een fout of trage kaart kan je foto’s vertragen, crashen of zelfs verliezen. Zeker onder water, waar je nauwelijks de mogelijkheid hebt om iets te corrigeren, is een betrouwbare kaart essentieel. Het is geen luxe, maar een verzekering voor je werk.
Soorten geheugenkaarten
Niet elk geheugenkaartje past in iedere camera, en dat geldt dus ook voor de geheugenkaart van je camera. De meeste spiegelloze en DSLR-camera’s gebruiken standaard SD-kaarten, terwijl sommige high-end modellen CFexpress of XQD nodig hebben, of zelfs beide! Sommige camera’s hebben een dubbel kaartslot, zodat je twee kaartjes in je camera kunt hebben. Handig voor een backup of overflow. MicroSD-kaarten kom je vooral tegen in compacte camera’s of als uitbreidingsoptie.
Binnen elk type kaartje zitten grote verschillen. Zo verschilt de maximale opslagcapaciteit, de schrijfsnelheid en ook de betrouwbaarheid. Het ene kaartje kan razendsnel foto’s opslaan, terwijl een ander bij intensief gebruik sneller problemen geeft. Controleer daarom altijd welk type en welke kwaliteit jouw camera vraagt, zodat je niet voor verrassingen komt te staan tijdens een shoot, boven of onder water.
Sharpness is no accident
Want to take sharp, clear photos underwater? Sharpness is a combination of movement, light, distance and technique. In this underwater photography course, you will learn how aperture, shutter speed and ISO work together, giving you control and enabling you to take sharp, well-exposed underwater photos in all conditions.Hoeveel GB heb je nodig?
Voor fotografie is het handig om te weten hoeveel foto’s je kunt schieten voordat je geheugenkaart vol is in de camera. Een kaart van 64 of 128 GB is voor de meeste shoots ruim voldoende, zelfs als je in RAW fotografeert. Als je ook video gaat opnemen, heb je meer opslag nodig.
Voor underwater photography kies ik zelf vaak voor één grote kaart met veel opslag, zodat ik minder vaak kaartjes hoef te wisselen terwijl mijn camera in het onderwaterhuis zit. Na iedere duikdag schrijf ik de beelden over naar mijn harde schijf en formatteer ik hem volledig leeg, zodat ik zeker weet dat hij betrouwbaar blijft.
Deze kaartjes gebruik ik:
Ik koop geheugenkaartjes bijvoorbeeld bij CameraNu of bij Bol.com, maar net waar ze het goedkoopste zijn. Maar wel specifiek van deze merken. Ik gebruik deze merken al heel lang, dus daar ben ik mee vertrouwd. Ik wil niet zeggen dat andere merken niet goed zijn.
Snelheid en prestaties
Bij geheugenkaarten gaat het niet alleen om capaciteit; snelheid is minstens zo belangrijk. Een geheugenkaart heeft twee snelheden: de schrijfsnelheid en de leessnelheid.
De schrijfsnelheid bepaalt hoe snel je camera een foto kan opslaan, terwijl de leessnelheid aangeeft hoe snel je de beelden later op je computer kunt zetten. Te langzaam schrijven kan vooral bij continu-opnames of burst-mode frustrerend zijn.
Onderwater gebruik je dit niet zo vaak, maar als je bovenwater actie- of sportfoto’s maakt, merk je het meteen als je kaart te traag is. Stel je schiet 10 foto’s per seconde en elke foto is ongeveer 10 MB, dan wil je dat die data met zo’n 100 MB per seconde weggeschreven kan worden. Lukt dat niet, dan loopt je buffer vol en moet je wachten.
Op je SD-kaart zie je vaak verschillende aanduidingen staan die iets zeggen over de snelheid. Denk aan U1 of U3, of een cijfer in een C-ring zoals Class 10. Dat geeft de minimale schrijfsnelheid aan. U3 betekent bijvoorbeeld minimaal 30 MB/s. Daarnaast zie je soms een V-rating zoals V30 of V60, vooral bedoeld voor video. Voor fotografie hoef je daar niet altijd rekening mee te houden, maar het helpt wel om te begrijpen wat je koopt.
Investeer liever in een betrouwbaar merk dan in een goedkope, merkloze kaart. Duurder betekent meestal niet alleen sneller, maar vooral constanter en betrouwbaarder. Goedkope kaartjes kunnen op papier hetzelfde beloven, maar in de praktijk is de kans op fouten en vastlopers een stuk groter.
En voor de zekerheid: kijk altijd even in de handleiding van je camera welke snelheid wordt ondersteund. Je hebt niets aan een duur en snel geheugenkaartje als je camera die snelheid toch niet kan benutten.
Welke snelheid heb je nodig?
Welke snelheid jouw geheugenkaart nodig heeft, hangt vooral af van de grootte van je fotobestanden en het type fotografie dat je doet.
Hoe meer megapixels je camera heeft, hoe groter je bestanden worden. Fotografeer je in RAW, dan zijn die bestanden aanzienlijk groter dan JPG’s. Sommige camera’s, zoals de Olympus TG-6, kunnen zowel in RAW fotograferen als tegelijk een JPG opslaan. Dat betekent dat je geheugenkaart per foto ineens twee bestanden moet wegschrijven.
De TG-6 heeft een 12 megapixel sensor. RAW-bestanden zijn ongeveer 20 tot 25 MB per stuk, en daar komt het JPG-bestand nog bij. Voor deze camera is een SD-kaart met een schrijfsnelheid van 30 tot 60 MB/s ruim voldoende voor normaal gebruik, ook als je meerdere foto’s achter elkaar maakt. De camera kan de beelden dan zonder haperen opslaan.
Werk je met grotere RAW-bestanden of maak je graag snelle series, dan is een snellere kaart prettig. Zelf gebruik ik kaarten met een hogere schrijfsnelheid dan strikt noodzakelijk. Dat geeft rust en zekerheid, ook al had een iets langzamer kaartje in de praktijk waarschijnlijk ook gewerkt.
Fotografeer je alleen in JPG of werk je met kleinere bestanden, dan kun je prima uit de voeten met een eenvoudiger kaartje, zolang het van een betrouwbaar merk is. Je hoeft dus niet altijd het snelste geheugenkaartje te kopen, maar het moet wel passen bij je camera en jouw manier van fotograferen, boven én onder water.
Wat betekent wat op zo’n geheugenkaartje?
Er staat van alles op zo’n geheugenkaart. Maar wat betekent nu wat? Niet ieder kaartje ziet er hetzelfde uit, maar als we dit kaartje als voorbeeld nemen:

- 1. Capaciteit: in dit geval 256 GB. Het formaat van het kaartje bepaalt hoeveel foto’s je er op kunt opslaan
- 2. Leessnelheid van de kaart.
Je kunt bestanden tot 280 megabyte per seconde van de kaart lezen, om je foto’s naar je computer over te zetten. - 3. Video Speed Class.
V60 betekent dat de kaart minimaal 60 MB/s continu kan schrijven, wat vooral belangrijk is voor video-opnames in hoge resolutie. Dit is een garantie dat je video’s zonder haperingen opgenomen kunnen worden. - 4. UHS Speed Class.
U3 betekent: minimaal 30 MB/s schrijfsnelheid.
In dit geval is dit ondergeschikt aan de V60, want V60 is strenger, maar het is handig voor oudere apparaten die alleen UHS-klasseringen lezen. - 5. Schrijfsnelheid van de kaart.
Je kunt tot 205 megabyte per seconde wegschrijven naar de kaart. - 6. SDXC II logo
SDXC = Extended Capacity, kaart ondersteunt 64 GB tot 2 TB.
II geeft aan dat het een UHS-II kaart is, wat betekent dat de kaart sneller is dan UHS-I. Dit verklaart waarom deze kaart 280 MB/s leest en 205 MB/s schrijft – dat kan alleen met UHS-II.
Kortom: deze kaart is geschikt voor hoge resolutie foto- en videowerk, en de V60-classificatie garandeert dat hij stabiel genoeg is voor 4K en zelfs sommige 6K/8K toepassingen. - 7. 1800x is een andere manier om de snelheid van de kaart aan te geven, soms nog gebruikt door fabrikanten.
1800x betekent: - 1800×150KB/s=270.000KB/s≈270MB/s
Dat komt mooi overeen met de 280 MB/s leessnelheid die je eerder zag. Het geeft dus in feite dezelfde info als de R/W-snelheid, maar dan in een meer “marketingvriendelijk” getal.
Levensduur en betrouwbaarheid
Een geheugenkaart is een betrouwbaar stukje techniek, maar ook hier geldt: niets gaat eeuwig mee. Elke kaart heeft een beperkt aantal schrijfsessies voordat hij kwetsbaarder wordt voor fouten. Dat betekent niet dat je een kaart na een jaar al moet weggooien – ik gebruik mijn kaarten al jaren zonder problemen – maar het is wel verstandig om de staat van je kaart in de gaten te houden en belangrijke beelden niet op één oude kaart te laten staan.
Formatteer je geheugenkaart altijd in de camera, niet op de computer. Zo maak je de structuur optimaal voor je camera en minimaliseer je de kans op fouten. Let er ook op dat je kaart niet constant helemaal vol zit; een beetje vrije ruimte geeft je camera meer marge bij het schrijven van foto’s en verkleint de kans op corruptie. Leeg je kaart regelmatig, sla je foto’s op een harde schijf op en formatteer je kaartje.
Voor onderwaterfotografie is het bovendien slim om altijd een reservekaart bij je te hebben in je fototas. Mocht er onverwacht iets misgaan, dan kun je toch door fotograferen zonder dat je unieke duikbeelden misloopt.
Workflow en kaartbeheer
Jouw geheugenkaartje is onderdeel van je workflow. Zo zorg je ervoor dat je beelden nooit verloren gaan:
- Schrijf je foto’s meteen over naar een harde schijf na de shoot of duikdag (onderwaterhuizen open je pas als je klaar bent en houd je kaartjes zo ver mogelijk van water).
- Wissel kaarten bewust.
- Vul je kaart niet helemaal, zodat er altijd een buffer is.
- Formatteer je kaartjes regelmatig.
Ik heb altijd een extra geheugenkaartje in de tas en als ik op reis ben, neem ik een extra losse harde schijf mee voor backup. Zo heb ik altijd een veilige kopie van mijn foto’s tot ik thuis ben.
Speciaal voor onderwaterfotografie
Natuurlijk is je geheugenkaartje net zo belangrijk voor bovenwater als voor onderwaterfotografie.
Als ik een bruiloft fotografeer — dat is mijn beroep — ben ik verantwoordelijk voor de beelden van een heel belangrijk event. Ik kan geen risico’s lopen op zo’n dag. Daarom werk ik soms met een camera met twee kaartslots, die beide een kopie van de foto schrijven.
Onderwater wil ik ook niet dat er iets misgaat. Ik wil geen moment missen en geen beelden kwijtraken. De kans dat je een unieke onderwaterfoto opnieuw kunt maken is klein. Daarom check en formatteer ik altijd mijn geheugenkaart in de camera vóór de duik. Lange duiken of series van foto’s vragen soms veel opslag, dus ik houd altijd een ruime buffer over.
Conclusion
Een geheugenkaart camera is meer dan een simpel stukje plastic. Het is een cruciaal onderdeel van je workflow, zeker bij onderwaterfotografie. Door te kiezen voor een betrouwbare geheugenkaart, de juiste snelheid en voldoende opslag, voorkom je problemen en stress.
Zorg dat je kaartbeheer op orde is, werk met backups en formatteer je geheugenkaart regelmatig in de camera. Zo weet je zeker dat je beelden veilig zijn en kun je je volledig richten op wat echt telt: fotograferen.


